Breuker dialect

Op 14 februari 1997 kreeg het Limburgs dialect van Den Haag de erkenning als "Streektaal" en sindsdien zien we 'n opleving van ons dialect, ook in Hoensbroek.

We hadden al een troubadour, die de taal van onze ouders in heel Limburg zingt. Van Eijsden tot de Mookerheide weten de mensen nu, dat ze van het "laeve motte genete zoelang es ze kinne" en van 'n paar Hoensbroekse schrijvers vind je op dit ogenblik in de literatuurboeken ook weer stukjes in ons eigen Hoensbroeks dialect.

Ook het CCH (Carnavalscomité Hoensbroek) heeft er voor gezorgd, dat op de elfde van de elfde 'n paar honderd man in ons kasteel Hoensbroeks dialect zingen. Maar dat dialect van ons is jammer genoeg aan het vernederlandsen, we weten het allemaal. Want wie zegt nog een "pieëpel" of een "biejmieëske vlege" en wie zegt nog een "aomzeik of een "sjmoutwurmke kroepe"? En U hebt toch zeker ook een "kikker i de viever zitte" of is 't toch een "kwakkert i d'r pool"! De echte oude woorden die kleur geven aan ons Hoensbroeks dialect, wie kent ze nog? Alleen de oude Hoensbroekenaren kennen en gebruiken ze nog, de tussengeneratie kent ze nog wel maar gebruikt ze niet meer en de jongste onder ons gebruiken ze niet meer omdat ze ze helemaal niet meer kennen. Als wij daar niks aan doen, dan zijn vele mooie woorden voor eens en altijd weg. En daarom ligt dit boekje voor u; 't is geen woordenboek, woorden als "sjoon, potloeëd, sjtool" en vele andere woorden die door iedereen nog gebruikt worden zult u niet vinden. Alleen de woorden die niet meer of bijna niet meer bekend zijn, hebben we bij elkaar gezocht en op alfabet gezet. Ook vindt u nog enkele spreekwoorden waarom u zeker nog wel eens zult moeten glimlachen. We hebben er nog over geprakkiseerd om ook grammaticaregels aan te reiken maar besloten dit achterwege te laten, omdat wij aan gebruik van deze woorden meer waarde hechten dan op de manier waarop het geschreven wordt. Want door het gebruik kunnen we er allemaal aan meewerken om in ieder geval 'n klein stukje erfgoed van onze ouders in stand te houden.

Veel plezier! Math Mertens